KA Lier
Nabeschouwing over het gastcollege in K.A. Lier Campus Arthur Vanderpoorten
“Het oorlogsverleden van Paul Baeten als verzetsstrijder tijdens WO II”
In november 2025 namen Nelly en Myriam Baeten gedurende een volledige week de klas over om leerlingen kennis te laten maken met het oorlogsverleden van hun vader, Paul Baeten.
Hij werd op 15 oktober 1943 aangehouden in Lier en keerde na de oorlog als eerste politieke gevangene uit Lier terug uit de Duitse kampen. Zijn levensverhaal vormt een aangrijpende getuigenis over de gruwel van de Tweede Wereldoorlog en benadrukt het belang om dit verleden blijvend onder de aandacht te brengen.
Na de oorlog zweeg Baeten lange tijd over zijn trauma’s. Pas later in zijn leven begon hij openlijk te getuigen over zijn ervaringen, en groeide hij uit tot een belangrijke stem binnen de herinneringseducatie.
Hij vertelde zijn verhaal in scholen, tijdens studiedagen en op herdenkingsmomenten, en begeleidde leerlingen op bezoeken aan voormalige concentratiekampen. Voor zijn rol in het verzet én voor de waarde van zijn getuigenissen werd hij meermaals geëerd. Paul Baten overleed in 2017, maar zijn nalatenschap leeft voort. Zijn kinderen, onder wie Nelly en Mirjam, zetten zijn werk vandaag actief verder en dragen zijn oorlogsverhaal met grote zorg over aan nieuwe generaties jongeren.
Het Atheneum in Lier draagt de naam van Arthur Vanderpoorten, eveneens een politiek gevangene tijdens de Tweede Wereldoorlog. In tegenstelling tot Baeten overleefde hij de nazi-terreur niet. Voor de leerlingen van deze school kreeg zijn geschiedenis een bijzondere dimensie: zij kregen een volledige week lang les van de dochters Baeten, die als gastdocenten het vak Historisch Bewustzijn inkleurden met de persoonlijke en indringende oorlogsgeschiedenis van hun vader.
Tijdens de lesweek werd het volledige traject van Paul Baeten geschetst: van zijn arrestatie, doorheen de verschillende kampen, tot zijn uiteindelijke terugkeer. De leerlingen gaven nadien aan welke elementen hen het meest hadden geraakt.
Gruwel in de kampen…
Na de lezing waren de leerling danig onder de indruk van
Het verhaal over de soeplepel, waarbij een gevangene werd doodgeslagen met een lepel die daarna opnieuw gebruikt werd om soep te scheppen. Dit beeld werd door velen als bijzonder schokkend ervaren.
De willekeurige en uiterst harde straffen die in de kampen werden uitgedeeld, ook voor onbenullige zaken.
Het bestaan van seksueel geweld, iets waarover slachtoffers vaak nooit durfden spreken.
De rol van toeval in overleven, samengevat in het inzicht dat je in zulke omstandigheden voor het overgrote deel afhankelijk bent van geluk.
De gedachte dat Paul Baeten de oorlog wellicht niet zou hebben overleefd als die nog enkele maanden langer had geduurd.
Het pijnlijke moment waarop hij na de oorlog thuiskwam en zijn eigen grootmoeder hem niet meer herkende.
Morele inzichten
Naast de harde realiteit van de kampen maakten ook meer filosofische aspecten indruk, zoals:
Het idee dat alle baby’s hetzelfde huilen, en dat ongelijkheid later door mensen zelf gecreëerd wordt.
De verwijzing naar het klassieke inzicht dat onwetendheid aan de basis ligt van kwaad.
De houding om na de oorlog geen blijvende haat te koesteren, vanuit het besef dat haat de daders macht zou blijven geven.
De combinatie van verhalen, documenten, foto’s en authentieke voorwerpen zorgde voor een bijzonder intense beleving.
Reacties van de Leerlingen
De leerlingen beschreven de lesweek als erg indrukwekkend, boeiend en leerrijk. Veel van hen benadrukten hoeveel diepe indruk de getuigenissen en het historisch materiaal op hen maakten.
Ze gaven ook aan hoe waardevol het was dat dit verhaal vandaag nog met jongeren gedeeld wordt. De dankbaarheid was groot: “Bedankt om dit met ons te delen.”
Het Belang van Blijven Vertellen
De leerlingen erkenden unaniem het belang van het blijven doorgeven van verhalen als dat van Paul Baeten. Ze zien het als een noodzakelijke manier om het verleden te begrijpen, om empathie op te bouwen, en vooral om te voorkomen dat zulke gebeurtenissen ooit opnieuw plaatsvinden.
Eva Catteeuw
Leerkracht derde graad
Sint Calasanzinstituut
Nabeschouwing over het gastcollege in Sint Calasanzinstituut Nijlen
“Het oorlogsverleden van Paul Baeten als verzetsstrijder tijdens WO II”
De twee dochters van Pieter Paul Baeten kwamen bij ons op school de getuigenis brengen van hun vader tijdens de tweede wereldoorlog. Ze vertelden hoe hij meerdere concentratiekampen had overleefd en deelden daarbij ook veel nieuwe informatie. We leerden over de verschillende soorten concentratiekampen, waar die waren en wat de verschillen tussen de kampen waren. Hierdoor verbreedde mijn beeld van de wereldoorlog. Het was zeer interessant om naar te luisteren.
Ook de manier waarop de twee dames het verhaal brachten, met zoveel emotie, was heel mooi om te zien. Je kon zo echt met ze mee voelen. Je leefde dus echt met hen mee en kreeg zo een duidelijk beeld van het leven van Pieter Paul Baeten. Dit maakte de lezing niet alleen leerrijk, maar ook heel aangrijpend en bijzonder om te ervaren.
Deze getuigenissen zijn belangrijk omdat zo het verhaal van hun vader blijft bestaan. Daarnaast leren wij als studenten beter uit echte, waargebeurde verhalen, wat een langere indruk nalaat. De emoties die in deze getuigenis zaten, zijn bij mij zeker blijven hangen en zetten je tot nadenken over het verleden en over de invloed op vandaag. En ik ben zeker dat ik niet de enige was.
Nina Venstermans
Student – 6OB